CVS - Fibromyalgie

 

Dr. Jamal Belkhouribchia

Internist - Allergoloog

Endocrinoloog - Diabetoloog

Penneveldstraat 1

3500 Hasselt - Limburg

Tel: 0485/895.433

secretariaat@drbelkhouribchia.be

 

 

Afspraak:

 

0485/895.433 of online

CVS &

Fibromyalgie

CVS - Fibromyalgie

 

 

CVS en Fibromyalgie

 

CVS en fibromyalgie zijn twee aandoeningen die verschillen van elkaar, doch in veel opzichten overeenkomsten vertonen. Vermoeidheid en uitputting staat op de voorgrond bij beide aandoeningen. Mensen met fibromyalgie, ook wel myalgische encephalomeylitis genoemd, hebben daarenboven ook aanhoudende spierpijnen. Ook slaapstoornissen, hoofdpijnklachten en neurocognitieve stoornissen kunnen deel uitmaken van het klachtenpatroon.

Het onderliggend mechanisme dat aan de oorsprong ligt van deze aandoeningen is thans nog niet goed begrepen. Dit ondanks veelvuldig wetenschappelijk onderzoek. Verschillende hypothesen zijn geopperd: virale infecties, ontregeld immuunsysteem, abnormale werking van het centraal zenuwstelsel, hormonale problemen en met name bijnieruitputting. De wetenschappelijke evidentie voor deze hypothesen blijft echter achterwege.

Vaak wordt gekeken in de richting van een onderliggende psychologische of psychiatrische aandoening om het klachtenpatroon te verklaren. Alhoewel dit bij sommige patiënten terecht is, geldt deze verklaring lang niet voor iedereen met CVS of fibromyalgie.

Opmerkelijk is ook dat deze aandoeningen veel vaker voorkomen bij vrouwen dan bij mannen. Er zijn echter ook mannen met CVS of fibromyalgie. Best worden CVS en fibromyalgie behandeld door een dokter met ervaring in deze materie.

 

Chronisch vermoeidheidssyndroom

Oorzaak van CVS en fibromyalgie

Over de oorzaken van CVS en fibromyalgie tast de wetenschap voorlopig nog in het duister. Toch zijn er aanwijzingen in de richting van het centraal zenuwstelsel. Centrale sensitizatie wordt beschouwd als het voornaamste mechanisme. Dit is in feite een toegenomen respons van het centraal zenuwstelsel op externe signalen. Verder blijkt er ook een verhoogde pijnwaarneming te zijn bij fibromyalgie. Verschillende neurotransmittters zijn betrokken bij deze processen. Sommige studies hebben aangetoond dat bepaalde neurotransmitters in verminderde hoeveelheid circuleren bij deze patiënten. Recent werd ook aangetoond dat de doorbloeding van de thalamus bij fibromyalgie patiënten verminderd is ten opzichte van gezonde mensen. De thalamus is een belangrijk deel van de hersenen.

Verder blijkt dat het autonoom zenuwstelsel overactief is, doch onvoldoende responsief in geval van stress.

 

Andere studies hebben aangetoond dat fibromyalgie patiënten een toegenomen cortisol gehalte hebben, voornamelijk 's avonds. Dit wijst op een verstoord circadiaan ritme. Het is echter niet duidelijk of deze anomalie een bijverschijnsel is, een consequentie van de aandoening dan wel een oorzakelijk verband kent. Groeihormoon, geslachtshormonen en schildklierhormoon zijn doorgaans normaal bij CVS en fibromyalgie. In de reguliere pers en op heel wat websites is er nogal wat te doen over bijnieruitputting. Indien de bijnieren onvoldoende werken en dus onvoldoende cortisol prduceren spreken we over de ziekte van Addison. Dit is een zeldzame maar ernstige aandoening die potentieel levensbedreigend is. De ziekte van Addison staat op zichzelf. Ofwel wordt deze aandoening vastgesteld ofwel niet. Indien er geen duidelijke diagnose kan gesteld worden, is een behandeling zeker niet aangewezen aangezien een behandeling van de ziekte van Addison bij iemand met een normaal werkende bijnier aanleiding kan geven tot een tertiaire bijnierschorsinsufficiëntie. De diagnose en behandeling gebeuren best door een specialist in de endocirnologie.

 

Er zijn aanwijzingen voor het bestaan van een zekere genetische predispositie. Welke genen juist betrokken zijn blijft voorlopig een vraagteken.

 

Of er een virale infectie aan de oorsprong ligt van CVS en fibromyalgie, daarover lopen de meninge uiteen. Tot nu toe bestaat er echter geen hard bewijs voor het bestaan van een dergelijke connectie. In deze context wordt soms gesproken over chronische Lyme of mycoplasma. Deze beweringen worden echter niet gestaafd met wetenschapelijke evidentie en kunnen om die reden niet in aanmerking worden genomen als oorzaak van fibromyalgie of CVS tot het tegendeel echt bewezen is.

 

Patiënten met CVS en fibromyalgie hebben vaker dan andere mensen te kampen met psychische problemen. Frequent voorkomende problemen zijn: angststoornissen, paniekaanvallen, posttraumatische stress en depressie. Waarschijnlijk ligt de oorzaak in een anomalie ter hoogte van de neurotransmitters.

 

CVS en fibromyalgie zijn een utsluitingsdiagnose. Dit betekent dat er eerst een uitgebreid nazicht dient te gebeuren om andere oorzaken van de klachten uit te sluiten alvorens de diagnose kan worden gesteld.

 

Ziekten die CVS of fibromyalgie kunnen nabootsen

Er zijn tal van ziekten die aanleiding kunnen geven tot vermoeidheidsklachten:

- Bloedarmoede (ijzertekort)

- Nutritionele tekorten, vaak vitamines B, magnesium, vitamine D

- Hormonale problemen: trage schildklier, gebrek aan geslachtshormonen, ziekte van Addison, diabetes, etc.

- Auto-immuunziekten zoals lupus, Sjögren, dermatomyositis, reumatoïde artritis, etc.

- Slechte nierfunctie, slechte leverfunctie, hartfalen

- COPD

- Slaapapnoe syndroom

- Infecties zoals: CMV, EBV, ziekte van Lyme, hepatitis

- Allergieën

- Auto-inflammatoire aandoeningen

- Kankers, hematologische aandoeningen

- Multiple sclerose

- Glutenintolerantie

- Obesitas

- Psychiatrische aandoeningen

- Tal van zeldzame aandoeningen zoals stapelingsziekten, metabole aandoeningen, etc.

 

Een uitgebreid nazicht door een specialist is dan ook aangewezen om deze problemen uit te sluiten alvorens de diagnose van CVS of fibromyalgie te stellen.

Fibromyalgie

Symptomen

Fibromyalgie gaat vaak gepaard met volgende klachten:

Spierpijn 100 %

Vermoeidheid 96 %

Slaapstoornissen 86 %

Gewrichtspijnen 72 %

Hoofdpijn 60 %

Rusteloze benen 56 %

Gevoelsstoornissen 52 %

Geheugenstoornissen 46 %

Spierkrampen in de benen 42 %

Concentratiestoornissen 41 %

Nervositas 32 %

Depressie 20 %

 

 

Diagnose

Om de diagnose van fibromyalgie te stellen bestaan er specifieke criteria. Dit zijn de criteria van de American College of Rheumatology van 2010.

Een patiënt voldoet aan de diagnostische criteria voor FM als de volgende 3 voorwaarden zijn voldaan:

1. Widespread pain index (WPI) ≥ 7 en symptom severity (SS) scale score ≥ 5 of WPI 3–6 en SS scale score ≥ 9.

2. Aanwezigheid van symptomen van minstens 3 maanden.

3. Er mag geen andere aandoening aanwezig zijn die de klachten kan verklaren.

 

 

De diagnose van CVS behelst het volgende:

- Majeur criterium: ernstige vermoeidheid die langer dan 6 maand duurt niet verklaard kan worden. De vermoeidheid gaat niet over met rusten. Bovendien is de vermoeidheid dermate intens dat deze interfereert met het dagelijks leven.

- Mineure criteria, minstens 4 moeten aanwezig zijn.

- Ernstige geheugen- of concentratiestoornissen

- Keelpijn

- Gevoelige kliertjes in hals of oksel

- Spierpijnen

- Verspreide gewrichtspijnen (zonder zwelling of roodheid van de gewrichten)

- Hoofdpijn (ontstaan samen met of na de vermoeidheid)

- Niet-verkwikkende slaap

- Vermoeidheid die langer dan 24 uur na een inspanning aanhoudt

- Een medische of psychiatrische oorzaak moet eerst zijn uitgesloten.

 

 

Bij CVS staat de intense vermoeidheid voorop in het klachtenpatroon. Bij fibromyalgie staan de pijnklachten meer op de voorgrond. Toch kennen deze twee entiteiten een aantal raakvlakken:

- vermoeidheid

- slaapstoornissen

- hoofdpijn

- concentratieproblemen, vergeetachtigheid

- duizeligheid

- angststoornissen

- maag-en darmklachten

 

Niet medicamenteuze behandeling

De behandeling van CVS en fibromyalgie zonder medicatie wordt in de medische literatuur beschreven met wisselend succes. Het gaat met name om:

- Cognitieve gedragstherapie

- Mindfulness

- Graded exercise therapy

- Psychotherapie

 

In 2011 verscheen er een studie, de "PACE trial" die aantoonde dat graded exercise therapy efficiënt is bij CVS/ME. Nadien bleek deze studie niet helemaal correct te zijn verlopen. Graded exercise therapy bleek geen meerwaarde te bieden, toch wordt deze behandeling nog voorgeschreven op basis van die ene studie. Lees hier de commentaar.

Medicamenteuze behandeling

De medicamenteuze behandeling, aanbevolen door EULAR, omvat volgende geneesmiddelen:

- Amitriptyline

- Duloxetine

- Milnacipran

- Tramadol

- Pregabaline

- Cyclobenzaprine

 

Verder zijn er enkele studies die succesvol waren bij het gebruik van:

- Ketamine

- Memantine

- Androgenen

- Pramipexol

- Mirtazapine

- L-glutamine, L-tyrosine en L-tryptofaan

 

Multidisciplinaire aanpak

De beste aanpak van CVS en fibromyalgie is een multidisciplinaire benadering. Hierbij moet er aandacht zijn voor het medische luik door een specialist, met name een internist, het dieet moet bekeken worden samen met een diëtist(e), cognitieve gedragstherapie of mindfulness kan door een psychotherapeut(e) worden voorzien. Deze gezamenlijke aanpak geeft de beste resultaten. CVS en fibromyalgie zijn complexe aandoeningen die niet met 1 pilletje zijn op te lossen. Er moet op meerdere invalshoeken ingezet worden.